Giá hàng hóa biến động hàng ngày. Việc các nhà đầu tư chỉ nhìn vào mức giá thị trường để đánh giá triển vọng doanh nghiệp xuất khẩu cà phê, cao su dễ bỏ sót nhiều yếu tố quan trọng vốn chỉ thể hiện rõ trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Bài viết gợi ý một số khoản mục trong báo cáo tài chính mà nhà đầu tư nên chú ý khi đánh giá tác động thực tế của biến động giá cà phê, cao su đến doanh nghiệp.
1. Vì sao chỉ nhìn giá thị trường là chưa đủ?
Doanh thu và lợi nhuận của một doanh nghiệp xuất khẩu cà phê, cao su không chỉ phụ thuộc vào giá bán tại một thời điểm mà còn chịu ảnh hưởng bởi thời điểm doanh nghiệp thực hiện giao dịch, tỷ trọng sản lượng đã ký hợp đồng trước so với bán theo giá thị trường và cơ cấu chi phí đầu vào của từng đơn vị. Hai doanh nghiệp cùng ngành có thể ghi nhận kết quả kinh doanh khác nhau trong cùng một giai đoạn, tùy theo cách thức mua bán.
2. Những khoản mục đáng chú ý trong báo cáo tài chính
Biên lợi nhuận gộp là chỉ số đầu tiên nên xem xét, vì đây là thước đo phản ánh độ hiệu quả trong việc doanh nghiệp tận dụng giá cà phê trực tuyến tăng, chính sách tồn kho và chiến lược phòng ngừa rủi ro. Nhà đầu tư có thể theo dõi chỉ số này qua ít nhất bốn quý liên tiếp để nhận diện xu hướng.
Giá trị hàng tồn kho cũng là khoản mục cần theo dõi, đặc biệt với doanh nghiệp có tỷ trọng tồn kho lớn so với tổng tài sản. Theo nguyên tắc, hàng tồn kho được ghi nhận theo giá gốc và không được đánh giá tăng khi giá thị trường tăng, do đó phần chênh lệch giá chỉ được ghi nhận là lợi nhuận tại thời điểm hàng thực sự được bán ra, chứ không phản ánh ngay trên giá trị tồn kho trong kỳ giá tăng.
Ngược lại, khi giá cao su thế giới hôm nay giảm xuống dưới giá gốc, doanh nghiệp buộc phải trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho, ghi nhận ngay vào chi phí và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong kỳ, dù chưa bán hàng. Nếu giá phục hồi ở các kỳ sau, doanh nghiệp có thể hoàn nhập một phần dự phòng đã trích lập, tạo ra khoản thu nhập không đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi mà nhà đầu tư cần nhận diện khi phân tích báo cáo.
Ngoài ra, thuyết minh về các hợp đồng xuất khẩu đã ký nhưng chưa giao hàng cũng cho biết trước phần nào doanh thu dự kiến của các kỳ tiếp theo, giúp nhà đầu tư có cơ sở đánh giá xu hướng thay vì chỉ nhìn vào kết quả kỳ đã công bố.
Cá nhân cần đọc thêm báo cáo tài chính để nắm rõ tình hình kinh doanh của doanh nghiệp cụ thể
Đánh giá doanh nghiệp cà phê, cao su khi giá hàng hoá biến động đòi hỏi nhìn xa hơn mức giá thị trường tại một thời điểm. Bên cạnh theo dõi diễn biến giá hàng ngày, nhà đầu tư nên đối chiếu thêm biên lợi nhuận gộp, tồn kho và hợp đồng xuất khẩu trong báo cáo tài chính để có đánh giá đầy đủ hơn.
